INDEFINIDO - ¿jak to ogarnąć?
Pretérito indefinido: odmiana czasowników regularnych i nieregularnych
Pretérito indefinido to pierwszy czas przeszły, jaki poznaje większość osób uczących się hiszpańskiego, a zarazem ten, który najczęściej sprawia kłopot. Nie dlatego, że jest trudny w teorii, tylko dlatego, że czasowniki nieregularne trzeba po prostu znać, a jest ich sporo.
Poniżej znajdziesz wszystko, co potrzebne: kiedy używamy tego czasu, jak odmieniają się czasowniki regularne i gdzie kryją się nieregularności. Na końcu możesz pobrać całość w PDF-ie. To czterostronicowa ściąga z wszystkimi tabelami, do wydrukowania i powieszenia nad biurkiem.
Kiedy używamy pretérito indefinido
Mówimy w nim o czynnościach zakończonych, osadzonych w zamkniętym odcinku czasu. Ten odcinek musi być domknięty: wczoraj się skończyło, zeszły rok się skończył, 2015 się skończył.
Najprostszy sposób na rozpoznanie: szukaj określenia czasu. Te wołają o indefinido:
- ayer (wczoraj)
- anteayer (przedwczoraj)
- anoche (wczoraj wieczorem)
- el lunes pasado (w zeszły poniedziałek)
- la semana pasada (w zeszłym tygodniu)
- el mes / el año pasado (w zeszłym miesiącu, w zeszłym roku)
- hace dos días (dwa dni temu)
- en 2015, en marzo (w 2015, w marcu)
El año pasado fuimos a Valencia, estuvimos allí una semana y comimos paella todos los días.
W zeszłym roku pojechaliśmy do Walencji, byliśmy tam tydzień i codziennie jedliśmy paellę.
Czasowniki regularne
Tutaj nie ma żadnej filozofii. Odcinasz końcówkę bezokolicznika i doklejasz nową. Dobra wiadomość: czasowniki na -er i -ir mają dokładnie te same końcówki, więc tak naprawdę do zapamiętania są dwa zestawy, nie trzy.
| Osoba | hablar (mówić) | comer (jeść) | vivir (mieszkać) |
|---|---|---|---|
| yo | hablé | comí | viví |
| tú | hablaste | comiste | viviste |
| él / ella / usted | habló | comió | vivió |
| nosotros / nosotras | hablamos | comimos | vivimos |
| vosotros / vosotras | hablasteis | comisteis | vivisteis |
| ellos / ellas / ustedes | hablaron | comieron | vivieron |
Zwróć uwagę na formę nosotros czasowników na -ar i -ir: brzmi identycznie jak w czasie teraźniejszym. Hablamos to i „mówimy”, i „mówiliśmy”. Hiszpanie rozpoznają to z kontekstu i Ty też się tego nauczysz, bo wystarczy, że w zdaniu stoi ayer albo hoy.
Trzy błędy, które słyszę najczęściej
1. Zgubiony akcent graficzny
W pierwszej i trzeciej osobie liczby pojedynczej akcent jest obowiązkowy i nie jest ozdobnikiem, bo zmienia czas i osobę:
- hablo (mówię, teraz)
- habló (on powiedział, wczoraj)
- hablé (powiedziałam)
W wiadomości do hiszpańskiego urzędu albo w mailu do pracodawcy robi realną różnicę.
2. Dijieron zamiast dijeron
Czasowniki, których temat kończy się na -j, czyli decir (dij-), traer (traj-) oraz conducir (conduj-), gubią i w trzeciej osobie liczby mnogiej. Mówimy dijeron, trajeron, condujeron. Nigdy dijieron.
3. Dormió zamiast durmió
Część czasowników na -ir zmienia samogłoskę w temacie, ale wyłącznie w trzeciej osobie, pojedynczej i mnogiej. Reszta osób jest regularna:
- dormir → dormí, dormiste, durmió, dormimos, dormisteis, durmieron
- pedir → pedí, pediste, pidió, pedimos, pedisteis, pidieron
Tak samo zachowują się seguir, repetir, servir, sentir, preferir, mentir, morir, vestirse, divertirse.
Czasowniki nieregularne: jest w tym system
Na pierwszy rzut oka wyglądają na chaos, ale rządzi nimi jedna zasada. Każdy ma własny temat, a do niego dokładamy jeden wspólny zestaw końcówek, ten sam dla wszystkich i inny niż w czasownikach regularnych:
-e · -iste · -o · -imos · -isteis · -ieron
I co ważne: bez żadnych akcentów graficznych. Nie piszemy tuvé, tylko tuve.
| Bezokolicznik | Temat | yo / él |
|---|---|---|
| tener (mieć) | tuv- | tuve · tuvo |
| estar (być) | estuv- | estuve · estuvo |
| poder (móc) | pud- | pude · pudo |
| poner (kłaść) | pus- | puse · puso |
| saber (wiedzieć) | sup- | supe · supo |
| querer (chcieć) | quis- | quise · quiso |
| venir (przyjść) | vin- | vine · vino |
| hacer (robić) | hic- | hice · hizo |
| decir (mówić) | dij- | dije · dijo |
Opanujesz tabelę tematów i masz dziewięć najczęstszych czasowników hiszpańskich z głowy. Zostają jeszcze ser, ir, dar i ver, całkowicie nieregularne. Przy czym ser i ir odmieniają się identycznie (fui, fuiste, fue…), więc uczysz się jednego zestawu zamiast dwóch.
Pobierz całą ściągę
Zebrałam to wszystko w jednym pliku. Cztery strony z kompletnymi tabelami: czasowniki regularne, zmiany ortograficzne, czasowniki z y, zmiany w temacie, pełna lista nieregularnych i określenia czasu. Nieregularności są wyróżnione kolorem, żeby wzrok sam szedł tam, gdzie trzeba.
Chcesz przećwiczyć to na żywo?
Tabela to jedno, a odruch w rozmowie to drugie. Prowadzę kursy grupowe online w grupach do sześciu osób, czyli tyle, żeby każdy odezwał się na każdych zajęciach. Pracujemy na sytuacjach, które naprawdę się zdarzają: wizyta u lekarza, rozmowa w banku, sprawa w urzędzie.
